Vendi dhe kultura ku rritemi mund të kenë një ndikim të madh në mënyrën se si mendojmë, sillemi dhe e shohim veten. Sipas studiuesve, personaliteti i një personi formohet nga një kombinim i gjenetikës dhe mjedisit, ndërsa kultura luan një rol të rëndësishëm në këtë proces.
Pyetja nëse do të ishim të njëjtët njerëz nëse do të ishim rritur në një vend tjetër ka qenë prej kohësh pjesë e debatit shkencor mbi “natyrën kundrejt edukimit”. Studiuesit theksojnë se edhe pse ADN-ja përcakton një pjesë të tipareve tona, ajo nuk është faktori i vetëm që formëson identitetin.
Sipas gjenetistes psikiatrike Ziada Ayorech nga Universiteti i Oslos, përvojat dhe vendet ku jetojmë ndikojnë në mënyrën se si e shohim botën dhe veten tonë. Ajo shpjegon se njerëzit që kanë jetuar në kultura të ndryshme shpesh vërejnë ndryshime në mënyrën e të menduarit dhe të sjelljes.
Studimet mbi binjakët kanë ndihmuar shkencëtarët të kuptojnë më mirë këtë fenomen. Një analizë e madhe e vitit 2015, që përfshiu miliona njerëz dhe rreth 17 mijë tipare të ndryshme, arriti në përfundimin se gjenetika shpjegon mesatarisht rreth 50% të dallimeve midis njerëzve, ndërsa pjesa tjetër ndikohet nga mjedisi dhe përvoja jetësore.
Kultura gjithashtu ndikon në mënyrën se si njerëzit e perceptojnë veten. Studimet tregojnë se në shumë vende perëndimore njerëzit priren të jenë më individualistë, duke e përkufizuar veten përmes tipareve personale si inteligjenca apo humori. Ndërsa në disa kultura të Azisë Lindore njerëzit shpesh e shohin identitetin e tyre në lidhje me rolet shoqërore, si për shembull të qenit prind, student apo pjesë e një komuniteti.
Ndërsa ideja themelore se kultura formëson mënyrën se si njerëzit e shohin veten tani mbështetet mirë në psikologji, kjo erdhi si surprizë për disa psikologë në mesin e shekullit të 20-të, thotë Vignoles. Shkencëtarët kishin supozuar prej kohësh se psikologjia njerëzore ishte universale dhe se rezultatet e studimeve rreth sjelljes njerëzore të kryera në SHBA dhe Evropë do të ishin të vërteta në të gjithë botën. Por duke studiuar dhe krahasuar psikologjinë nga vende të tjera, Vignoles dhe të tjerë kanë zbuluar se ky nuk është rasti .
Psikologët kanë vërejtur gjithashtu se kultura ndikon edhe në mënyrën se si njerëzit i perceptojnë situatat. Në disa kultura njerëzit fokusohen më shumë tek individi, ndërsa në të tjera ata i kushtojnë më shumë vëmendje kontekstit dhe marrëdhënieve mes njerëzve.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se vendi ku rritemi nuk përcakton plotësisht personalitetin tonë. Edhe brenda të njëjtës kulturë njerëzit mund të zhvillojnë karaktere dhe mënyra të ndryshme të të menduarit.
Sipas studiuesve, personaliteti formohet nga një ndërthurje e vazhdueshme mes gjenetikës, përvojave dhe kulturës, duke bërë që secili individ të jetë unik, pavarësisht nga vendi ku është rritur.
Burimi: https://www.bbc.com/future/article/20260206-is-our-identity-affected-by-where-we-live
Foto:https://www.bbc.com/future/article/20260206-is-our-identity-affected-by-where-we-live