Një studim i ri ka nxjerrë në pah lidhjen shqetësuese mes stigmës së internalizuar nga personat me aftësi të kufizuara dhe mendimeve apo përpjekjeve për vetëvrasje gjatë jetës.

Hulumtimi, i prezantuar nga Melissa Shang dhe Kathleen Bogart, shqyrtoi se çfarë ndodh kur paragjykimet dhe mesazhet negative të shoqërisë fillojnë të ndikojnë në mënyrën se si personat me aftësi të kufizuara e shohin dhe e vlerësojnë veten.

Ableizmi, apo diskriminimi ndaj personave me aftësi të kufizuara, mund të shfaqet në forma të ndryshme: nga përshkrimi i aftësisë së kufizuar si tragjedi në filma, deri te supozimi se një kandidat nuk është i aftë të kryejë një punë. Ekspozimi i vazhdueshëm ndaj këtyre qëndrimeve mund të krijojë turp dhe ndjenjën se nevoja për mbështetje e bën dikë më pak të vlefshëm.

Në studim morën pjesë 279 persona

Në hulumtim u përfshinë 279 të rritur amerikanë me aftësi të kufizuara ose sëmundje kronike. Pjesëmarrësit kishin kufizime të ndryshme fizike, shqisore, psikiatrike dhe shëndetësore, ndërsa disa prej tyre jetonin me më shumë se një gjendje.

Studiuesit analizuan katër faktorë: diskriminimin e hapur, mikroagresionet, fshehjen e aftësisë së kufizuar dhe stigmën e internalizuar. Pjesëmarrësit u pyetën gjithashtu nëse kishin përjetuar mendime vetëvrasëse apo kishin tentuar ndonjëherë t’i jepnin fund jetës.

Rezultatet treguan se personat që raportonin nivele më të larta të stigmës së internalizuar kishin më shumë gjasa të tregonin se kishin pasur mendime ose përpjekje vetëvrasëse gjatë jetës.

Ndjenja se ishin barrë për të tjerët ndihmoi në shpjegimin e lidhjes së vërejtur me përpjekjet për vetëvrasje. Megjithatë, autorët nuk pretendojnë se stigma është shkaku i vetëm apo i drejtpërdrejtë, pasi sjellja vetëvrasëse ndikohet nga shumë faktorë kompleksë.

Paragjykimi i jashtëm mund të kthehet në bindje të brendshme

Studimi mbështetet në teorinë e “stresit të pakicave”, sipas së cilës pjesëtarët e grupeve të stigmatizuara përjetojnë stres shtesë për shkak të paragjykimit dhe diskriminimit.

Te personat me aftësi të kufizuara, faktorët e jashtëm mund të përfshijnë ngacmimin, abuzimin, përjashtimin ose komentet që minimizojnë vështirësitë e tyre. Me kalimin e kohës, disa njerëz mund t’i përvetësojnë këto mesazhe dhe t’i zbatojnë ndaj vetes.

Për shembull, një person që dëgjon vazhdimisht se nevoja për ndihmë është shenjë dobësie mund të fillojë të turpërohet kur kërkon mbështetje. Ky proces njihet si stigmë e internalizuar dhe mund të dëmtojë rëndë vetëvlerësimin dhe shëndetin mendor.

Në këtë studim, diskriminimi i hapur, mikroagresionet dhe fshehja e aftësisë së kufizuar nuk rezultuan të lidhura drejtpërdrejt me mendimet ose përpjekjet vetëvrasëse. Studiuesit sqarojnë se kjo nuk do të thotë se këto përvoja janë të padëmshme; ndikimi i tyre mund të jetë i tërthortë ose të mos jetë kapur plotësisht nga matjet e përdorura.

Autorët kërkojnë që programet për parandalimin e vetëvrasjes të trajtojnë edhe ableizmin, të sfidojnë idenë se personat me aftësi të kufizuara janë barrë dhe të afirmojnë qartë vlerën e jetës së tyre.

Nëse ju ose dikush pranë jush është në rrezik të menjëhershëm apo mendon të dëmtojë veten, telefononi urgjencën në numrin 112 dhe mos e lini personin vetëm.