Ndonëse të gjithë e dimë se jeta ka një fund, në një nivel të pavetëdijshëm shumë prej nesh jetojnë sikur vdekja personale të ishte diçka e largët ose e pamundur. Një analizë e publikuar në “Psychology Today” shqyrton pikërisht këtë ndjenjë të veçantë dhe mënyrën se si ajo ndikon në raportin tonë me vdekshmërinë.
Sipas artikullit, ndjenja e të qenit “i veçantë” nuk lidhet domosdoshmërisht me bindjen se kemi një talent të rrallë apo një personalitet të jashtëzakonshëm. Ajo lidhet me një mendim shumë më të thellë: idenë e pavetëdijshme se ne jemi, ose duhet të jemi, të përjashtuar nga vdekja.
Psikanalisti Sigmund Freud argumentonte se, në nivelin e pavetëdijshëm, njeriu nuk beson plotësisht në vdekjen e vet. Ne mund ta pranojmë vdekshmërinë e njerëzve të tjerë, madje edhe të personave që duam, por e kemi shumë të vështirë ta përfytyrojmë realisht fundin tonë.
Në nivelin e vetëdijshëm, pothuajse askush nuk mendon se është i pavdekshëm. Të gjithë e dimë se vdekja është pjesë e pashmangshme e jetës. Megjithatë, kjo bindje shpesh mbetet teorike dhe nuk përjetohet emocionalisht si një realitet i afërt.
Kjo mund të shpjegojë pse njerëzit që marrin një diagnozë përfundimtare reagojnë shpesh me tronditje, mohim dhe dëshpërim. Edhe pse e kanë ditur gjithmonë se jeta nuk zgjat përgjithmonë, përballja konkrete me fundin mund të krijojë ndjesinë se janë tradhtuar nga vetë jeta.
Psikiatri Irvin Yalom e konsideron këtë reagim si pasojë të humbjes së iluzionit se jemi disi të mbrojtur nga fati që prek të gjithë njerëzit. Kur individi kupton se do të përballet me të njëjtin fund si të tjerët, ai mund të ndihet i humbur dhe i pambrojtur.
A është kjo ndjenjë një mekanizëm mbrojtës?
Sipas Yalom, besimi i pavetëdijshëm se nuk do të vdesim mund të jetë një formë vetëmbrojtjeje nga frika. Në njëfarë mënyre, ky mekanizëm na ndihmon të vazhdojmë jetën, të krijojmë plane dhe të përqendrohemi te kënaqësitë apo qëllimet e përditshme.
Nëse mendimi për vdekjen do të ishte vazhdimisht i pranishëm dhe emocionalisht i fuqishëm, mund ta kishim të vështirë të punonim, të ndërtonim marrëdhënie apo të ndiqnim objektivat tona. Për këtë arsye, largimi i përkohshëm i këtij mendimi mund të konsiderohet i shëndetshëm dhe përshtatës.
Nga ana tjetër, pranimi më i hershëm i vdekshmërisë mund të na ndihmojë të mos e humbim kohën me shqetësime të parëndësishme. Vetëdija se jeta është e kufizuar mund t’i shtyjë njerëzit të mos i shtyjnë vazhdimisht ëndrrat, vendimet dhe përvojat që kanë rëndësi për ta.
Freud besonte gjithashtu se njeriu nuk arrin ta përfytyrojë plotësisht vdekjen e vet. Edhe kur imagjinojmë funeralin tonë ose botën pas largimit tonë, ne vazhdojmë ta vëzhgojmë atë skenë sikur të ishim ende të pranishëm.
E shohim botën nga këndvështrimi ynë
Një tjetër shpjegim lidhet me mënyrën se si e përjetojmë realitetin. Secili prej nesh e sheh botën nga këndvështrimi personal: njerëzit e tjerë janë familjarë, miq, të panjohur apo kundërshtarë në raport me ne, ndërsa koha dhe vendi ku jetojmë na duken më reale se çdo periudhë tjetër.
Kjo na vendos në mënyrë të natyrshme në “qendër” të botës sonë. Jo sepse jemi më të rëndësishëm se të tjerët, por sepse vetëdija jonë është pika e vetme nga e cila mund ta përjetojmë jetën.
Sipas analizës, ndjenja e veçantisë përballë vdekjes nuk duhet parë domosdoshmërisht si një e metë. Ajo mund të jetë një mënyrë për të jetuar pa u pushtuar vazhdimisht nga frika. Megjithatë, pranimi i faktit se koha është e kufizuar mund të na ndihmojë të vlerësojmë më shumë të tashmen dhe t’u kushtojmë më pak energji gjërave pa rëndësi.
Burimi;https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-philosophers-diaries/202609/our-sense-of-specialness
Foto; Freepik.ocm