Ankthi nuk është gjithmonë një diagnozë: çfarë mund të fshihet pas tij
Mosha kur shfaqet, ngjarjet e jetës dhe simptomat shoqëruese ndihmojnë për të kuptuar origjinën e ankthit, shpjegon psikiatri Mark Rego në një artikull në “Psychology Today”.
Ankthi është një nga shqetësimet më të zakonshme psikologjike, por prania e tij nuk nënkupton automatikisht një çrregullim ankthi. Ai mund të jetë reagim ndaj stresit ose të shoqërojë probleme të tjera të shëndetit mendor, përfshirë depresionin.
Në një artikull të publikuar më 27 tetor 2026 në “Psychology Today”, psikiatri Mark Rego thekson se kuptimi i ankthit kërkon vlerësimin e rrethanave të personit, moshës së shfaqjes dhe simptomave të tjera.
Sipas tij, shqetësimi emocional përballë ngjarjeve të vështira nuk përbën vetvetiu një problem psikiatrik. Vëmendje e veçantë nevojitet kur ai vazhdon dhe vështirëson ndjeshëm jetën e përditshme.
Nga shqetësimi i vazhdueshëm te sulmet e panikut
Rego përshkruan dy mënyra të zakonshme të shfaqjes së ankthit: shqetësimin e vazhdueshëm dhe panikun. I pari mund të shoqërohet me tension muskulor dhe djersitje të pëllëmbëve. Sulmet e panikut mund të përfshijnë rrahje të shpejta të zemrës, marramendje, dhimbje gjoksi, mpirje, vështirësi në frymëmarrje dhe ndjenjë të fortë frike.
Autori nënvizon se këto shfaqje duhen parë brenda një tabloje më të gjerë, përpara se të përcaktohet diagnoza.
Te fëmijët duhen parë edhe familja dhe shkolla
Frika nga ndarja prej prindërve, errësira apo kafshët mund të shfaqet gjatë zhvillimit dhe të zbehet me kalimin e kohës. Megjithatë, shmangia e vazhdueshme e situatave të reja dhe nervozizmi i theksuar meritojnë vëmendje.
Në vlerësim duhen marrë parasysh edhe konfliktet familjare, bullizmi, vështirësitë në shkollë dhe historia familjare e problemeve të shëndetit mendor. Rego thekson rëndësinë e vlerësimit nga një profesionist kur shqetësimet ndikojnë në përditshmërinë e fëmijës.
Në adoleshencë, vëmendje edhe ndaj depresionit
Te adoleshentët, ankthi dhe sulmet e panikut mund të shoqërohen me shmangie të vendeve ku të rinjtë ndihen të pasigurt ose kanë frikë se nuk do të marrin ndihmë.
Rënia në mësime dhe tërheqja nga jeta shoqërore mund të sinjalizojnë edhe depresion, shkruan Rego. Ai përshkruan një lidhje të ngushtë mes ankthit dhe depresionit, ndërsa e identifikon si pikëpamje personale idenë se çrregullimi i panikut është shpesh pararendës i depresionit.
Stresi në moshën e rritur dhe ndryshimet në pleqëri
Në moshën e rritur, divorci, papunësia, problemet financiare, sëmundjet dhe humbja e prindërve mund të shoqërohen me ankth. Sipas autorit, gjatë vlerësimit duhet të shqyrtohet edhe prania e depresionit.
Në moshë të madhe, ai veçon rëndësinë e ndryshimeve në kujtesë dhe aftësitë njohëse kur ankthi ose depresioni shfaqen për herë të parë. Artikulli diskuton lidhjen e depresionit të vonshëm me rrezikun e demencës, pa e paraqitur këtë si përfundim të pashmangshëm për çdo person.
Mesazhi kryesor i Rego është se ankthi duhet kuptuar në kontekst. Mosha, rrethanat e jetës dhe simptomat shoqëruese ndihmojnë profesionistët të përcaktojnë çfarë po ndodh dhe çfarë trajtimi mund të jetë i dobishëm.