Pse disa njerëz e shohin suksesin si imoral? Shpjegimi psikologjik që po diskutohet gjithnjë e më shumë

Pse disa njerëz reagojnë negativisht ndaj suksesit të të tjerëve, duke e konsideruar atë si të padrejtë apo edhe imoral? Sipas psikologëve, kjo nuk është thjesht zili, por një mekanizëm më i thellë mbrojtës që lidhet me mënyrën se si njerëzit e kuptojnë botën dhe pozicionin e tyre në të.

Një analizë e fundit sugjeron se njerëzit mund ta interpretojnë suksesin e të tjerëve si diçka të dyshimtë, veçanërisht kur ai duket i paarritshëm për ta. Në këto raste, gjykimi moral shërben si një mënyrë për të ruajtur vetëvlerësimin dhe për të justifikuar rrethanat personale.

Kur suksesi i tjetrit kthehet në kërcënim

Psikologët shpjegojnë se kur një person përballet me dikë që ka arritur më shumë — në karrierë, arsim apo financa — kjo mund të krijojë një ndjenjë kërcënimi psikologjik. Në vend që të përballet drejtpërdrejt me këtë ndjenjë, individi mund ta “riformatojë” realitetin duke e cilësuar suksesin si të padrejtë ose imoral.

Një shembull i tillë vjen nga një situatë sociale, ku një person reagoi ndaj arritjeve akademike të një tjetri duke deklaruar:
“Çdokush që jeton rehat në këtë botë, e ka arritur këtë në mënyrë joetike.”

Sipas ekspertëve, ky lloj qëndrimi nuk është domosdoshmërisht një bindje e mirëfilltë morale, por një mënyrë për të mbrojtur veten nga ndjenja e përjashtimit apo inferioritetit.

Morali si mekanizëm mbrojtës

Studimet tregojnë se njerëzit përdorin shpesh pozicionet morale për të ruajtur ndjenjën e drejtësisë personale. Në këtë mënyrë, nëse dikush nuk arrin një nivel të caktuar suksesi, ai mund të bindë veten se ky sukses është i lidhur me padrejtësi apo privilegje të pamerituara.

Ky fenomen lidhet ngushtë me konceptin e privimit psikologjik, ku individët jo vetëm që përjetojnë mungesë, por edhe ndryshojnë mënyrën si i japin kuptim realitetit dhe vlerave.

Jo vetëm për paratë, por edhe për identitetin

Reagime të tilla nuk kufizohen vetëm te suksesi financiar. Ato mund të shfaqen edhe në diskutime mbi identitetin, kulturën apo politikën. Në disa raste, njerëzit e kthejnë bisedën në një debat moral për të vendosur një lloj “barazie” psikologjike.

Ekspertët theksojnë se këto reagime janë pjesë e natyrës njerëzore, por ndërgjegjësimi për to mund të ndihmojë në krijimin e marrëdhënieve më të shëndetshme dhe në një kuptim më realist të suksesit.

Burimi:https://www.psychologytoday.com/us/blog/what-hurts-what-helps/202604/why-some-people-need-to-believe-success-is-immoral

Foto: Freepik.com