Pse zgjohemi më herët teksa plakemi? Shkencëtarët shpjegojnë ndryshimet në “orën biologjike”

Nëse keni vënë re se të moshuarit zgjohen shumë herët në mëngjes, ndërsa të rinjtë mezi ngrihen nga shtrati, shkenca thotë se kjo lidhet drejtpërdrejt me ndryshimet që ndodhin në trurin dhe trupin tonë me kalimin e viteve.

Ekspertët e gjumit dhe ritmit cirkadian shpjegojnë se “ora biologjike” e organizmit ndryshon gradualisht gjatë plakjes, duke bërë që njerëzit të ndihen të lodhur më herët në mbrëmje dhe të zgjohen shumë më shpejt në mëngjes.

Sipas profesoreshës së psikologjisë Cindy Lustig nga Universiteti i Miçiganit, procesi nuk ka vetëm një shkak. “Ashtu si shumë ndryshime që ndodhin me moshën, gjithçka është e ndërlidhur”, shpjegon ajo.

Çfarë ndodh me trupin gjatë plakjes?

Me kalimin e viteve, truri bëhet më pak i ndjeshëm ndaj sinjaleve që kontrollojnë ciklin natyror të gjumit. Drita, errësira, aktiviteti fizik dhe rutina e përditshme janë elementë që i tregojnë organizmit kur duhet të zgjohet dhe kur duhet të flejë.

Por sipas specialistëve të gjumit, sistemi nervor që përpunon këto sinjale dobësohet me moshën, duke bërë që ritmi cirkadian të “spostohet” më herët. Si rezultat, shumë të moshuar ndihen të përgjumur që në orët e para të mbrëmjes dhe zgjohen para lindjes së diellit. ()

Drita luan rol kyç

Një tjetër faktor i rëndësishëm është mënyra se si sytë përpunojnë dritën natyrale. Me plakjen, sytë lejojnë më pak dritë të arrijë në tru, veçanërisht tek personat që vuajnë nga katarakti.

Kur truri merr më pak sinjale drite, ai “mendon” se nata po vjen më shpejt. Kjo bën që hormoni i gjumit, melatonina, të prodhohet më herët, duke sjellë lodhje të hershme dhe zgjim të parakohshëm në mëngjes. ()

Ekspertët thonë se në disa raste edhe trajtimi i kataraktit mund të ndihmojë në përmirësimin e cilësisë së gjumit, pasi më shumë dritë arrin sërish në tru. ()

Pse adoleshentët flenë më vonë?

Ndryshe nga të moshuarit, organizmi i adoleshentëve funksionon në mënyrë të kundërt. Tek të rinjtë, ora biologjike shtyhet më vonë, çka i bën të flenë natën vonë dhe të kenë vështirësi të zgjohen herët. ()

Shkencëtarët theksojnë se këto ndryshime janë pjesë normale e zhvillimit dhe plakjes së organizmit. Megjithatë, ekspozimi ndaj dritës natyrale, rutina e rregullt dhe zakonet e shëndetshme mund të ndihmojnë ndjeshëm në përmirësimin e cilësisë së gjumit në çdo moshë.

Burimi;https://www.sleepfoundation.org/circadian-rhythm/how-age-affects-your-circadian-rhythm

Foto; Freepik..com